Nie szukaj oklasków tłumu

Jakiś czas temu odkryłem znakomitą księgę mądrościową pochodzącą z XVII wieku. Zawarte w niej rady i spostrzeżenia są wciąż aktualne. Jakie rady miał autor dla ludzi szukających uznania tłumu?

„Wyrocznia podręczna i sztuka roztropności”

Jestem wielkim fanem literatury mądrościowej, czyli wszelakich traktatów pouczających nas, jak powinniśmy postępować w codziennym życiu. Do tego typu dzieł należą na przykład: „Napomnienia Amenemopeta”, biblijna Księga Przysłów, „Rozmyślania” Marka Aureliusza, „Encheiridion” Epikteta czy pisma Seneki. Wymieniłem jedynie takie, które sam regularnie czytuję.

Kilka miesięcy temu do mojego zbioru ulubionych dzieł mądrościowych dołączyła książka pt. „Wyrocznia podręczna i sztuka roztropności” autorstwa żyjącego w XVII wieku hiszpańskiego prozaika i moralisty – Baltasara Graciána. „Wyrocznia podręczna” to zbiór 300 maksym opatrzonych zwiezłymi i treściwymi komentarzami. Zachwyciłem się tą książką po przeczytaniu zaledwie kilku stron. Podoba mi się niezwykła przenikliwość umysłu autora, jego trafne spostrzeżenia dotyczące ludzi i zjawisk oraz niezwykle proste i skuteczne rady, jakich udziela każdemu, kto pragnie żyć pięknie.

Nie szukaj oklasków tłumu

Chciałbym na łamach tego bloga stworzyć serię wpisów poświęconych maksymom zawartym w „Podręcznej wyroczni”. Mam nadzieję, że będzie to z pożytkiem zarówno dla mnie, jak i dla Ciebie. Dla mnie, ponieważ chcąc przekazać Tobie myśl, muszę sam wszystko wnikliwie rozważyć. Dla Ciebie może to być pożyteczne, bo dzięki temu poznasz liczącą niemal 400 lat mądrość nietuzinkowego księdza jezuity.

Zastanawiałem się, którą spośród 300 maksym wybrać do naszego pierwszego wspólnego rozważania. Czy powinna to być po prostu pierwsza maksyma, a potem kolejne? Ten pomysł mi się nie spodobał, bo wtedy stworzyłbym serię wykładów i musiałbym się trzymać tej sztucznej formy. Nie chcę tak. Chcę, aby było to rozważanie żywego słowa, a słowo jest żywe w momencie, kiedy dotyka serca.

Dlatego też do pierwszego rozważania wybrałem maksymę XXVIII, której treść ostatnio mną poruszyła. Poniżej przedstawiam moją adaptację tekstu, stworzoną w oparciu o staropolski przekład Aleksandra Brodowskiego oraz angielski przekład Josepha Jacobsa:

Mądry człowiek czyni sobie wyrzuty, jeśli jest popularny wśród tłumów. Prawdziwa wartość nie lubi gromkich oklasków pospolitych ludzi. Błahe umysły pasą się pochwałami pospólstwa, zamiast dbać o pochwałę z ust Apolla.

Nie szukaj podziwu tłumu, który nic nie rozumie i szuka jedynie tego, co zachwyca zmysły. Tłum się podnieca, podczas gdy wzrok mądrości patrzy głębiej.

Pochylmy się teraz nad treścią tego fragmentu…

Naturalne pragnienie uznania

To miłe uczucie, kiedy wiemy, że ktoś docenia nasze starania. Przyjemnie jest usłyszeć, że coś zrobiliśmy dobrze. Każdy twórca pragnie być zauważony i doceniony możliwie przez jak największą liczbę osób.

Żyjemy w erze mediów społecznościowych i wielu twórców właśnie tam prezentuje swoje prace. Tam możemy łatwiej zostać zauważeni i zebrać aplauz. A jeśli okaże się, że odbiorców jest niewielu, a w dodatku ci, do których udało nam się dotrzeć, wcale nie cenią naszej pracy?

Oczywiście nasza praca może być po prostu kiepska. Istnieje taka możliwość. Może być jednak też tak, że większość ludzi po prostu nie jest w stanie dostrzec jej wartości. Dlaczego? Gracián stwierdza, że pospolity tłum szuka prostych uciech, bo niczego ponad to nie widzi i nie rozumie. Media społecznościowe nauczyły nas myśleć, że im więcej lajków ktoś zebrał, tym lepszą wykonał robotę. Nic bardziej mylnego. Zgodnie ze słowami omawianego fragmentu bardzo prawdopodobne jest to, że nasza praca jest zbyt wartościowa, by mogła być doceniona przez większość. Tłum chcę się zachwycać i podniecać, a nie uczyć i doskonalić.

Autor stwierdza wręcz, że pragnienie bycia chwalonym przez pospólstwo jest typowe dla błahego umysłu. Mędrzec natomiast wie, że „prawdziwa wartość nie lubi gromkich oklasków” i nie pasie się uznaniem wielu, a szuka raczej pochwały Apolla.

Co z tą „pochwałą Apolla”? Apollo to grecki bóg piękna, poezji, światła i proroctwa. Był opiekunem muz, czyli również twórczości wszelkiego rodzaju. Porada, by szukać pochwały Apolla oznacza zatem, że mądry twórca powinien przede wszystkim dbać o kunszt i wysoką jakość swojej pracy, nie myśląc nawet o pochwałach płynących ze strony tłumu.

Jako ktoś, kto tworzy w internecie, wezmę sobie te rady głęboko do serca. Prawdę mówiąc, zrozumienie tej myśli przyniosło mi ulgę.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s